Park Narodowy Doliny Dolnej Odry: Niskie stany wód dają się we znaki łęgom odrzańskim

Park Narodowy Doliny Dolnej Odry odnotowuje wyjątkowo niskie poziomy wody – skutki dla zbiorników wodnych, gatunków i rolnictwa

Woda jest czynnikiem decydującym o charakterze doliny rzecznej. W Parku Narodowym Doliny Dolnej Odry widać jednak obecnie nietypowy obraz: jedyny w Niemczech park narodowy obejmujący tereny zalewowe cierpi na wyraźny brak wody. Od początku lata poziomy wody są niższe niż zwykle. Liczne rowy, starorzecza i wody stojące w dolinie zdążyły już wyschnąć.

Pod koniec sierpnia poziom wody w polderze B przy przepompowni w Schwedt wynosił 514 centymetrów, co w przeliczeniu daje 19 centymetrów powyżej poziomu morza. Wodowskaz na Odrze w pobliżu Stützkow pokazuje obecnie 532 centymetry. Obie wartości znajdują się znacznie poniżej wieloletniego średniego niskiego stanu wody. Na nadchodzące dni również prognozowane są niskie stany wód. Dane pochodzą z portalu wodowskazowego Urzędu Środowiska Kraju Związkowego Brandenburgia.

Przyczynami są przede wszystkim niskie opady i wysokie parowanie w wyniku wysokich temperatur. Przez to obniżają się również poziomy wód gruntowych. Na terenach zalewowych parku narodowego znajdują się one obecnie miejscami dwa metry i więcej poniżej powierzchni gruntu.

Skutki są wyraźnie widoczne w krajobrazie: tam, gdzie zazwyczaj stoi woda, widać suchą glebę, a zbiorniki wodne wysychają. Szczególnie dotknięte są gatunki zależne od wody, takie jak płazy i ryby, które potrzebują odpowiednich zbiorników jako miejsc do życia i rozmnażania. Pozostałe akweny są ważnymi ostojami dla zwierząt i nie należy ich niepokoić.

Skutki odczuwa też rolnictwo: wodę do pojenia zwierząt hodowlanych trzeba niekiedy transportować w dolinę dużym nakładem sił i środków.

Dirk Treichel, dyrektor parku narodowego: „Dolina zalewowa bez wody – to brzmi początkowo jak kiepski żart. W rzeczywistości nawet w naszym krajobrazie łęgowym w dramatyczny sposób uwidaczniają się teraz ogromne skutki zmian klimatu spowodowanych przez człowieka oraz dziesięcioleci celowego osuszania naszych terenów. Niskie stany wód należą wprawdzie do naturalnej dynamiki doliny rzecznej, ale sytuacja staje się problematyczna, gdy susza i wysokie temperatury występują razem przez tak długi czas”.

Mimo że obecne stany wód są w dużej mierze podyktowane pogodą z ostatnich miesięcy, ważne jest opracowanie i wdrożenie długofalowych strategii retencji wody w dolinie: odpływ wody z terenu musi zostać spowolniony i ograniczony, a zdolność krajobrazu do zatrzymywania wody – wzmocniona. Dyrekcja parku narodowego realizuje to w porozumieniu z lokalnymi podmiotami, na przykład poprzez działania spiętrzające, jak przy Czerwonym Kolku (Roter Kolk), rowie Eichwerder Dammgraben i Lubitzgraben, poprzez ograniczenie pracy przepompowni z ustawieniem wyższych poziomów wyłączenia, jak w polderze Lunow-Stolpe, oraz poprzez łączenie starorzeczy, co dzieje się obecnie przy jeziorze Welsensee.

Ponadto ważne jest oszczędne gospodarowanie wodą w każdej dziedzinie. Tutaj każdy i każda z nas może dołożyć swoją cegiełkę.

To, jak sytuacja będzie się dalej rozwijać, zależy głównie od nadchodzących opadów i temperatur. Już teraz wiadomo jedno: tegoroczne lato wyraźnie pokazuje, jak fatalny w skutkach dla krajobrazu łęgowego Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry jest dotkliwy brak wody.